YENİ YOKSULLUK VE SOSYAL DİYALOG

Yoksulluk kavramı bugüne kadar taşıdığı farklı anlamlar, işaret ettiği farklı durumlar olsa dahep bir şeylerin olmayışı, bir şeylerden yoksun olmayı ifade etmek için kullanılmıştır.

Yaşayabilmek için asgari düzeyde ihtiyaçları karşılayamama olarak yoksulluk, bir şeyleri
yapabilmek için gerekli olan kabiliyet ve imkanlardan yoksun olma olarak yoksulluk,
yaşadığın çevrenin gelir düzeyine göre daha az gelire sahip olma olarak yoksulluk, barınma,
temiz suya ulaşma, eğitim olanaklarına ulaşma, sağlık hizmetine ulaşma gibi temel insani
haklardan yoksun olma olarak yoksulluk... Bu yoksulluk tanımlarına şimdilerde farklı türler
de eklendi: Derin yoksulluk, çalışan yoksulluğu, yeni yoksulluk.
Yaşam sürerken, özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğun en az bir türü
herhangi bir zamanda herhangi bir kişiyi ya da toplumu etkilemiştir. Yoksulluğun etkilerinin
ise insanları suça teşvik etmek gibi bir kötü tarafı vardır. Bu etkiden dolayı devletler
yoksulluğun nedenlerini araştırır ve çözüm politikaları geliştirirler. Yoksulluğun insanın
tembel oluşundan ötürü ortaya çıktığını söyleyen ve devlet olarak hiç sorumluluk almayan bir
yaklaşım olduğu gibi, yoksulluğun devlet politikaları kaynaklı olabileceğini ve yine devlet
politikalarıyla en aza indirileceğini ancak tamamen ortadan kaldırılmayacağını söyleyenler de
vardır. Örnek olarak iyi bir işgücü piyasası düzenlemesi, gelir dağılımı ve vergilendirme
noktalarındaki düzenlemeler yoksulluğu azaltmaya yarayabilir.
Küresel kapitalizm çağında artık gelir odaklı bir yoksulluk algısı yerini tüketim odaklı bir
yoksulluk algısına bırakmıştır. Yeni yoksulluk olarak kavramsallaştırılan bu yoksulluk türü
kişinin zamana uygun bir şekilde tüketip tüketememesine odaklanmaktadır. Eğitim düzeyi
yüksek olmasına rağmen güvencesiz ve düşük ücretlerle çalışanlar, taşeron firma işçileri,
kuryeler, uzaktan çalışma, yarı zamanlı çalışma gibi atipik çalışma modelleriyle çalıştırılanlar
buna örnek verilebilir. Artık yoksulluktan kurtulmak için çalışmak yetmiyor. Zamanın
gereklerine uygun tüketebilecek bir gelir düzeyine sahip olmak yeni yoksulluktan kurtuluş
anlamına geliyor.
Toplum için büyük bir sorun olan yoksulluk endüstri ilişkileri çerçevesinde devlet, işveren ve
sendikalar arasında yürütülecek olan etkili sosyal diyalog süreçleriyle ele alınabilir. Tarihsel
rolü gereği sendikalar pazarlık gücüne ve siyasi güce sahip olmaları dolayısıyla yeni
yoksulluk içinde olan kesim için koruma sağlayan önemli bir kurumdur.

Çalıştığı halde yeteri kadar gelir elde edememesinden ve tüketim kanallarına
katılamamasından ötürü kişinin toplumdan dışlanması söz konusu olabilmektedir. Toplumsal
bütünleşmenin önüne geçen bu durum sosyal diyalog çerçevesinde kişilerin çalışma
koşullarını iyileştirerek engellenebilir. Asgari ücret belirlemek için toplanan komisyon iyi bir
sosyal diyalog örneğidir.

Yazarın tüm yazıları